"Çay, dünyanın gürültüsünü unutmak için içilir." der Çinli bir filozof...

Dünyanın gürültüsünü unutmak için yapılan bir eylemin rastgele, özensiz ve sıradan olmaması gerektiği düşünülürse eğer, çayı ruh banyosu kılabilmek için seçiminden yapımına, yapımından içimine çaya titizlikle eğilmek, tabiri caizse çayın sanatına gönül vermek gerekir...

Çay içmek başlı başına bir keyif işidir. Ama her keyif gibi dünyanın hızına ayak uydururkenki koşuşturmacada soluklanma gereksiniminden doğar. Bu bağlamda çay da her tür keyif gibi bir gerekliliğin ürünü olarak karşımıza çıkmaktadır. Çeşitli toplumlarca yüzyıllar öncesinden günümüze dini ve manevi bir araç olarak taşınabilmenin yanısıra çay, bugün tüm insanlık tarafından özümsenmiş, evrensel çerçevede dünyevi bir meditasyon için en iyi yol arkadaşı olarak kabul görmüştür.

Etrafımızda dönüp duran bizden ayrı paralel dünyaların telaşesinden sıyrılıp kendimize dönme vakti geldiğinde bilinen en sade, en eski ve en soylu insan keşfi içecek olarak tanımlanan çay yardımımıza yetişecektir. Görmek isteyen gözler için dış dünyayı kendi ruh halimizin yansıması olarak fincana yansıtacak olan çayla yolculuğumuzda hem kendimize zaman ayırmanın huzurunu hem de keşfinden bu yana araştırılagelen yararları ile iksirleşen çay lezzetini tadacağız...

Çayı Tatma Sanatı

Çay seçiminde en önemli faktör, çayın tadımıdır. Tıpkı şarap gibi, çay tadımı da başlı başına bir sanat olarak kabul edilmektedir. Çünkü çayın tadı oldukça kompleks bir duyumsamaya dayanır. Üst, orta ve alt aroma profillerinden oluşan çay 2 duyunun bileşimiyle algılanır. Dil ve dilin üzerindeki duyu hücreleriyle algılanan tadı ve koku reseptörlerince duyumsanan aromasıyla bir bütün oluşturan çay tadımında bu iki duyunun yanısıra etkili dört fiziksel detay göze çarpmaktadır:

Ağız duyusu: Çay, öncelikle ağızda yarattığı duyu ile değerlendirilmelidir. İyi bir çay öncelikle ağızda kuruluk hemen arkasındansa kayganlık yaratacaktır.

Sıcaklık: Çayın sıcaklığı doğrudan aroma elementlerinin etkisini etkileyeceğinden çay tadımında çayın sıcaklığı çok önemli bir fiziksel unsurdur.

Demleme Methodu: Aroma ve tat elementlerinin suyu içinde etkin bir şekilde çözünürlüğü ve buhar basıncı çayın yapılışı ile direkt ilintilidir.

Kişisel Özellikler: Çayı tadan kişinin fiziksel durumu (fizyolojik ve zihinsel faktörler ile genel sağlık ve yaş faktörleri gibi) çayın tat ve aromasının duyumunun keskinliğini belirleyici faktörlerdir.

İyi Bir Çay Demlemek İçin...

Günlük hayatın yoğunluğundan ve hızından ötürü "Su kaynatılır, çayın üzerine dökülür, demlenince içilir..." şeklindeki tariflere indirgenen çay yapım işlemi, çay tatmada etkin faktörler göz önüne alınarak değerlendirildiğinde; karşımıza çay demlemenin altın kuralları çıkmaktadır. Bunlar şöyle özetlenebilir:

• Taze, yumuşak, kireçsiz ve soğuk su kullanmalı.
• Çay, nem ve harici kokulardan etkilenmeyecek şekilde kuru ve hava almaz bir kaptan saklanmalı.
• Daha iyi bir demleme ısısı elde etmek için demliği ısıtmalı.
• Çayın ölçüsüne dikkat etmeli; beher bardak için ortalama bir çay kaşığı dolusu çay ideal ölçü alınmalı.
• Su tam kaynama noktasında iken suyu demliğe eklemeli.
• Tüm lezzetin açığa çıkabilmesi için çayı en az 5-7 dakika beklemeli.

Elbette ki çayla kusursuz bir ruh banyosu için iyi demlenmiş çay da yeterli olmayabilir. Bütün sanat dallarındaki gibi eser bir bütündür ve parçalar tamamlanmadan hiçbir şey ifade etmeyebilir. Bunun için çayı demlemek kadar zevke hitap eden bir şekilde sunmaya, sunmak kadar tatmaya, tatmak kadar tadını çıkarmanızı sağlayacak sohbet ve lezzetlerle süslemeye de bir sanatçı estetiği ve inceliğiyle eğilinmelidir.